LIVEĐiện Máy Quang Hạnh LIVE – xem trực tiếp, nhận ưu đãi và quà tặng ngay trên FacebookXem ngay
Danh mục
Hệ thống
showroom
TP. Hà Nội
TP. Hà Nội
TP. Hồ Chí Minh
Danh mục sản phẩm
Trang chủ Kinh nghiệm hay Gia dụng Tư vấn mua máy lọc không khí

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động máy lọc không khí

Biên tập bởi Điện Máy Quang Hạnh 10 giờ trước 0

Tìm hiểu cấu tạo máy lọc không khí sẽ giúp bạn biết chức năng của từng bộ phận, phân biệt các công nghệ lọc và lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng. Trong bài viết này, Điện máy Quang Hạnh sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết từ cấu tạo cơ bản đến nguyên lý hoạt động của các dòng máy phổ biến hiện nay.

1. Máy lọc không khí là gì?

Máy lọc không khí là thiết bị sử dụng hệ thống quạt, màng lọc hoặc các công nghệ xử lý không khí để giảm lượng chất ô nhiễm trong không gian sử dụng. Tùy thiết kế, máy có thể hỗ trợ loại bỏ bụi thô, bụi mịn, phấn hoa, lông thú cưng, một số mùi khó chịu và các hạt lơ lửng khác.

Một số model còn được trang bị cảm biến bụi, cảm biến mùi, màn hình hiển thị chất lượng không khí, kết nối Wi-Fi hoặc các công nghệ xử lý bổ trợ như ion, UV.

Hiện nay, có thể chia thiết bị thành hai nhóm phổ biến:

Máy lọc không khí gia đình: Thiết kế dạng độc lập, sử dụng cho từng phòng hoặc khu vực nhất định như phòng ngủ, phòng khách, phòng làm việc.

Hệ thống lọc không khí trung tâm: Được tích hợp vào hệ thống thông gió, điều hòa hoặc HVAC của tòa nhà, văn phòng và công trình lớn để xử lý không khí cho nhiều khu vực.

2. Cấu tạo máy lọc không khí gồm những bộ phận nào?

Cấu tạo máy lọc không khí không hoàn toàn giống nhau giữa các thương hiệu. Tuy nhiên, một mẫu máy gia đình sử dụng cơ chế lọc bằng màng lọc thường có những bộ phận chính sau:

2.1. Khung và vỏ máy

Vỏ máy là phần bên ngoài có nhiệm vụ bảo vệ các linh kiện bên trong, định hình thiết bị và tạo các đường dẫn khí. Bộ phận này thường được làm từ nhựa hoặc vật liệu có độ bền phù hợp với môi trường sử dụng trong gia đình.

Trên thân máy thường có:

  • Cửa hút không khí từ môi trường bên ngoài.
  • Cửa thổi không khí sau khi lọc.
  • Khe hoặc nắp mở để tháo lắp màng lọc.
  • Bảng điều khiển, màn hình hoặc đèn báo trạng thái.
  • Các vị trí bố trí cảm biến và khe tản nhiệt tùy model.

2.2. Quạt hút và động cơ

Quạt là bộ phận tạo luồng không khí lưu thông qua hệ thống lọc. Khi máy hoạt động, động cơ làm quay cánh quạt, hút không khí trong phòng vào cửa hút rồi đẩy qua các lớp màng lọc.

Tùy model, máy có thể sử dụng động cơ AC hoặc DC, nhiều mức tốc độ gió và chế độ vận hành tự động. Một số thiết bị còn có chế độ ngủ để giảm tiếng ồn khi sử dụng vào ban đêm.

Quạt và động cơ ảnh hưởng trực tiếp đến lưu lượng gió, độ ồn và mức tiêu thụ điện. Máy có bộ lọc tốt nhưng lưu lượng gió không phù hợp với diện tích phòng thì khả năng làm sạch không khí cũng có thể bị hạn chế.

2.3. Màng lọc thô

Màng lọc thô thường nằm ở lớp đầu tiên trong hệ thống lọc. Bộ phận này có nhiệm vụ giữ lại những hạt có kích thước lớn như: Tóc và lông thú cưng, Bụi lớn, xơ vải, Côn trùng nhỏ, Một phần phấn hoa và các mảnh vụn trong không khí.

Màng lọc thô giúp hạn chế bụi lớn bám vào các lớp lọc phía sau, từ đó hỗ trợ duy trì hiệu quả hoạt động của toàn bộ hệ thống.

Nhiều model sử dụng màng lọc thô dạng lưới có thể tháo ra vệ sinh. Tuy nhiên, cách làm sạch và thời gian vệ sinh cần tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

2.4. Màng lọc HEPA

HEPA là một trong những bộ phận quan trọng trong cấu tạo máy lọc không khí, chuyên xử lý bụi mịn. Màng lọc được tạo thành từ mạng lưới sợi lọc dày, giúp giữ lại các hạt bụi khi luồng khí đi qua.

Các tác nhân màng HEPA có thể hỗ trợ giữ lại gồm: Bụi mịn và các hạt bụi lơ lửng, Phấn hoa, Bào tử nấm mốc trong không khí… 

Hiệu quả lọc phụ thuộc vào cấp độ màng lọc và tiêu chuẩn thử nghiệm. Ví dụ, HEPA H13 theo EN 1822 có hiệu suất lọc tổng thể tối thiểu 99,95% tại kích thước hạt xuyên qua dễ nhất (MPPS) trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn.

2.5. Màng lọc than hoạt tính

Màng lọc than hoạt tính thường được bổ sung để xử lý một số chất khí và mùi khó chịu mà màng lọc HEPA không chuyên xử lý.

Than hoạt tính có cấu trúc nhiều lỗ xốp, tạo diện tích bề mặt lớn để hấp phụ một số hợp chất trong không khí. Bộ phận này có thể hỗ trợ giảm: Mùi thức ăn, mùi thuốc lá, mùi vật nuôi, Một số hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs), tùy loại vật liệu và điều kiện sử dụng.

Hiệu quả xử lý mùi phụ thuộc vào lượng than hoạt tính, chất lượng vật liệu, thời gian tiếp xúc và loại khí cần xử lý. Một lớp than mỏng không có nghĩa là máy có thể loại bỏ tất cả mùi hoặc mọi loại khí độc.

2.6. Cảm biến chất lượng không khí

Cảm biến là bộ phận được trang bị trên nhiều dòng máy lọc không khí hiện đại. Tùy thiết kế, thiết bị có thể sử dụng cảm biến bụi, cảm biến PM2.5, cảm biến mùi hoặc cảm biến khí.

Thông tin từ cảm biến được gửi đến bảng điều khiển để hiển thị tình trạng không khí hoặc điều chỉnh tốc độ quạt ở chế độ tự động.

Ví dụ, khi cảm biến phát hiện nồng độ bụi tăng, máy có thể tự động tăng tốc độ quạt để hút và lọc không khí nhanh hơn. Khi chỉ số giảm, máy điều chỉnh về mức hoạt động thấp hơn.

Cần lưu ý rằng cảm biến trên máy gia đình không phải thiết bị đo kiểm chuyên dụng. Kết quả hiển thị có thể chịu ảnh hưởng bởi vị trí đặt máy, cách hiệu chuẩn và loại chất ô nhiễm mà cảm biến có khả năng nhận biết.

2.7. Bảng điều khiển và bo mạch điện tử

Bảng điều khiển giúp người dùng lựa chọn chế độ hoạt động, tốc độ quạt, hẹn giờ hoặc bật tắt các tính năng tùy model.

Bo mạch điện tử là bộ phận điều phối hoạt động của máy. Bộ phận này tiếp nhận tín hiệu từ bảng điều khiển và cảm biến, sau đó điều khiển động cơ, màn hình và các chức năng liên quan.

Trên các dòng máy thông minh, bo mạch còn hỗ trợ kết nối Wi-Fi hoặc Bluetooth để người dùng theo dõi, điều khiển thiết bị qua ứng dụng trên điện thoại.

2.8. Các bộ phận bổ trợ tùy model

Ngoài những bộ phận cơ bản, một số máy lọc không khí còn có thêm:

Bộ phận tạo ion: Tạo ion mang điện để hỗ trợ làm các hạt trong không khí tích điện, khiến chúng kết tụ hoặc bám vào bề mặt, tùy công nghệ.

Đèn UV: Sử dụng tia cực tím để hỗ trợ tiêu diệt hoặc làm mất khả năng hoạt động của vi khuẩn, virus và một số vi sinh vật khác. Hiệu quả phụ thuộc vào cường độ tia UV và thời gian tiếp xúc.

Bộ phận tạo ẩm: Bổ sung hơi ẩm vào không khí

Màn hình hiển thị: Hiển thị chế độ hoạt động, chất lượng không khí hoặc cảnh báo thay bộ lọc.

Kết nối thông minh: Cho phép điều khiển từ xa, hẹn giờ và theo dõi thiết bị qua ứng dụng.

Không phải máy lọc không khí nào cũng có những tính năng này. Người dùng nên xem thông số của từng model thay vì mặc định mọi sản phẩm đều được trang bị đầy đủ.

3. Nguyên lý hoạt động của máy lọc không khí

Máy lọc không khí hiện nay có thể sử dụng cơ chế lọc thụ động, công nghệ xử lý chủ động hoặc kết hợp nhiều phương pháp. Trong đó, lọc bằng quạt và màng lọc là cơ chế phổ biến trên các thiết bị gia đình.

3.1. Nguyên lý lọc không khí thụ động

Lọc thụ động là phương pháp sử dụng quạt hút không khí qua một hoặc nhiều lớp vật liệu lọc. Quá trình hoạt động thường diễn ra theo các bước:

Bước 1: Hút không khí trong phòng

Khi khởi động, quạt tạo luồng hút để đưa không khí từ môi trường xung quanh vào bên trong máy thông qua các cửa hút.

Bước 2: Giữ lại bụi lớn

Không khí đi qua màng lọc thô đầu tiên. Tóc, lông thú cưng, xơ vải và các hạt bụi lớn được giữ lại tại đây.

Bước 3: Lọc các hạt bụi nhỏ

Luồng khí tiếp tục đi qua màng HEPA. Mạng lưới sợi lọc giúp giữ lại các hạt bụi nhỏ, phấn hoa và những hạt lơ lửng khác.

Bước 4: Hấp phụ một số mùi và khí

Nếu máy có màng lọc than hoạt tính, luồng khí sẽ đi qua lớp vật liệu này để hấp phụ một số hợp chất gây mùi và chất khí phù hợp với đặc tính của than.

Thứ tự giữa các lớp lọc có thể khác nhau tùy thiết kế của nhà sản xuất.

Bước 5: Đưa không khí đã lọc trở lại phòng

Sau khi đi qua hệ thống lọc, không khí được quạt thổi trở lại môi trường. Quá trình này tiếp tục lặp lại để giảm dần lượng hạt ô nhiễm lơ lửng trong khu vực sử dụng.

3.2. Nguyên lý của công nghệ lọc chủ động

Một số máy lọc không khí sử dụng công nghệ chủ động để tác động đến các hạt hoặc chất ô nhiễm. Các công nghệ này có nguyên lý và giới hạn khác nhau.

Công nghệ ion hóa

Thiết bị giải phóng các ion mang điện vào không khí. Những ion này bám vào các hạt bụi, khiến bụi mang điện và có thể kết tụ thành từng cụm. Sau đó, bụi có thể bám vào tường, sàn nhà, đồ nội thất hoặc được giữ lại trong bộ phận thu bụi của máy.

Vì vậy, nếu bụi bám trên các bề mặt trong phòng, người dùng vẫn cần lau dọn thường xuyên để loại bỏ chúng. Công nghệ ion hóa không thể loại bỏ hoàn toàn mọi hạt bụi và chất ô nhiễm ra khỏi không khí.

Công nghệ lọc bụi tĩnh điện

Ở thiết bị lọc bụi tĩnh điện, các hạt bụi được tích điện khi đi qua vùng điện trường, sau đó bị hút về các tấm thu có điện tích trái dấu.

Khác với ion hóa đơn thuần, hệ thống lọc bụi tĩnh điện có bộ phận thu giữ hạt. Hiệu quả phụ thuộc thiết kế, khả năng thu bụi và việc vệ sinh tấm lọc định kỳ.

Công nghệ UV hỗ trợ diệt khuẩn

Một số máy lọc không khí được trang bị đèn UV-C để chiếu tia cực tím vào vi khuẩn, virus và một số vi sinh vật khác, giúp làm mất khả năng hoạt động của chúng.

Hiệu quả xử lý phụ thuộc vào cường độ tia UV, thời gian tiếp xúc và cách bố trí đèn bên trong máy. Nếu không khí đi qua vùng chiếu quá nhanh hoặc tia UV không đủ mạnh, khả năng xử lý vi sinh vật sẽ giảm.

Vì vậy, công nghệ UV chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế màng lọc bụi như HEPA trong việc giữ lại bụi mịn và các hạt lơ lửng trong không khí.

Công nghệ quang xúc tác

Công nghệ quang xúc tác (PCO) thường sử dụng ánh sáng kết hợp với vật liệu xúc tác như titanium dioxide (TiO₂) để tạo ra phản ứng oxy hóa trên bề mặt xúc tác.

Công nghệ này được nghiên cứu nhằm xử lý một số hợp chất khí. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào thiết kế và điều kiện phản ứng.

Công nghệ tạo ozone

Máy lọc không khí sử dụng cơ chế này sẽ tạo ra ozone để loại bỏ các tác nhân gây ô nhiễm trong không khí.

Nhiều sản phẩm hiện nay kết hợp quạt, màng lọc HEPA, than hoạt tính và một số công nghệ bổ trợ như ion hoặc UV.

Cách kết hợp này nhằm xử lý nhiều nhóm tác nhân khác nhau. Ví dụ, HEPA giữ bụi và các hạt lơ lửng, than hoạt tính hấp phụ một số chất gây mùi, còn cảm biến hỗ trợ máy tự điều chỉnh hoạt động.

4. Sơ đồ luồng không khí bên trong máy lọc không khí

Với máy lọc không khí sử dụng quạt và màng lọc, quá trình lưu thông khí có thể hình dung đơn giản như sau:

Không khí trong phòng → Cửa hút → Màng lọc thô → Màng HEPA → Than hoạt tính (nếu có) → Quạt → Cửa thổi → Không khí trở lại phòng.

Đây là sơ đồ nguyên lý phổ biến để người dùng dễ hình dung. Trên thực tế, vị trí quạt và thứ tự các lớp lọc có thể thay đổi theo từng thiết kế.

kinh nghiệm mua máy lọc không khí (5)

5. Cách sử dụng và bảo dưỡng các bộ phận máy lọc không khí

Muốn máy hoạt động ổn định, bạn cần sử dụng và bảo dưỡng đúng cách:

Đặt máy đúng vị trí: Chọn nơi thông thoáng, không che cửa hút và cửa thổi. Tuân thủ khoảng cách đặt máy theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Vệ sinh màng lọc thô: Loại bỏ tóc, lông thú và bụi bám.

Theo dõi màng HEPA và than hoạt tính: Thay mới theo cảnh báo hoặc thời hạn nhà sản xuất khuyến nghị. Không tự ý giặt các màng lọc không được thiết kế để rửa.

Vệ sinh cảm biến: Nếu máy có cảm biến bụi hoặc mùi, hãy làm sạch đúng hướng dẫn để hạn chế sai lệch kết quả.

Kiểm tra cửa hút và cửa thổi: Không để rèm, đồ nội thất hoặc vật dụng che chắn luồng khí.

Sử dụng chế độ phù hợp: Có thể chọn chế độ tự động, chế độ ngủ hoặc tốc độ quạt thủ công tùy nhu cầu và mức độ ô nhiễm.

Hiểu rõ cấu tạo máy lọc không khí và nguyên lý hoạt động sẽ giúp bạn lựa chọn thiết bị phù hợp hơn, thay vì chỉ quan tâm đến thương hiệu hoặc số lượng công nghệ được quảng cáo.

Tại Điện máy Quang Hạnh, bạn có thể tham khảo nhiều dòng máy lọc không khí đến từ các thương hiệu như Sharp, Philips, Daikin, LG, Electrolux và nhiều hãng khác. Mỗi model có thiết kế, diện tích lọc, bộ lọc và tính năng riêng để đáp ứng các nhu cầu sử dụng khác nhau.

Hãy xác định diện tích phòng, nhu cầu lọc bụi hay giảm mùi, độ ồn mong muốn và ngân sách trước khi chọn mua. Liên hệ Điện máy Quang Hạnh để được tư vấn và tham khảo các mẫu máy lọc không khí phù hợp cho gia đình.

>>> Xem thêm:

Từ khóa:
0 Bình luận
So sánhXóa hết sản phẩm
Đóng